Nhận Diện Các Rủi Ro Khi Đầu Tư NFT Cho Người Mới: Cơ Hội Ít, Cạm Bẫy Nhiều

NFT có thể mở ra cơ hội tiếp cận một lớp tài sản số mới, nhưng với người mới, đây vẫn là thị trường rủi ro cao. Giá trị của một NFT không chỉ phụ thuộc vào độ hiếm hay thiết kế, mà còn bị chi phối bởi tâm lý đám đông, dòng tiền đầu cơ, thanh khoản và mức độ minh bạch của dự án. Vì vậy, muốn tham gia thị trường này một cách tỉnh táo, nhà đầu tư cần nhận diện đúng bản chất rủi ro thay vì chỉ nhìn vào câu chuyện tăng giá.

Tiếp theo, khi nói đến rủi ro đầu tư nft, người đọc thường không chỉ muốn biết “có nguy hiểm hay không”, mà còn muốn biết cụ thể nguy hiểm nằm ở đâu. Đó có thể là biến động giá quá mạnh, thanh khoản kém, dự án rug pull, đội ngũ ẩn danh, cộng đồng bị thổi phồng hoặc các chiêu trò thao túng giá khiến người mua tưởng rằng bộ sưu tập đang “hot” trong khi thực tế không có nhu cầu thật.

Bên cạnh đó, một ý định tìm kiếm rất rõ của người mới là làm sao nhận diện cạm bẫy trước khi xuống tiền. Nói cách khác, họ muốn biết đâu là dấu hiệu của một dự án NFT thiếu uy tín, đâu là scam NFT phổ biến, và đâu là các yếu tố kỹ thuật hoặc tâm lý dễ khiến họ mất kiểm soát quyết định đầu tư.

Sau đây, bài viết sẽ đi từ bức tranh tổng quan đến từng nhóm rủi ro cụ thể, rồi chuyển sang cách nhận diện dự án nguy hiểm, đánh giá mức độ phù hợp của NFT với người mới, và cuối cùng là những yếu tố ít được nhắc tới nhưng có thể làm mức độ thua lỗ tăng lên đáng kể.

Đầu tư NFT có thực sự nhiều rủi ro với người mới không?

Có, đầu tư NFT thực sự nhiều rủi ro với người mới vì ít nhất ba lý do lớn: thị trường biến động mạnh, thông tin bất cân xứng và tỷ lệ cạm bẫy cao hơn những gì người mới thường hình dung.

Để hiểu rõ hơn câu hỏi “đầu tư NFT có thực sự nhiều rủi ro với người mới không”, cần nhìn NFT như một tài sản số mang tính đầu cơ rất cao. Khác với những tài sản truyền thống có thể được định giá dựa trên dòng tiền, tài sản đảm bảo hoặc mô hình kinh doanh rõ ràng, NFT thường được định giá bởi độ hiếm, mức độ quan tâm của cộng đồng, uy tín của bộ sưu tập và kỳ vọng tăng giá trong tương lai. Điều đó làm cho mặt bằng rủi ro tăng lên ngay từ điểm xuất phát.

Rủi ro khi đầu tư NFT là gì?

Rủi ro khi đầu tư NFT là tập hợp các nguy cơ có thể khiến nhà đầu tư mất vốn, mất thanh khoản, mất tài sản số hoặc mua phải tài sản bị thổi giá trong một thị trường thiếu chuẩn định giá rõ ràng.

Cụ thể, rủi ro của NFT không chỉ dừng ở chuyện giá tăng hay giảm. Người mua còn có thể đối mặt với các vấn đề như mua nhầm bộ sưu tập giả mạo, kết nối ví với website lừa đảo, trả phí gas cao hơn giá trị giao dịch, hoặc nắm giữ một NFT mà sau này gần như không thể bán lại. Đây là điểm rất quan trọng, bởi nhiều người mới thường nghĩ rủi ro chỉ là “mua xong bị lỗ”, trong khi thực tế có những tình huống còn nghiêm trọng hơn như mất quyền kiểm soát ví hoặc bị rút sạch tài sản.

Để minh họa, cùng một bộ sưu tập, có lúc giá sàn tăng nhanh chỉ nhờ hiệu ứng truyền thông. Nhưng nếu lượng mua thật thấp, cộng đồng rời đi hoặc đội ngũ phát triển không thực hiện đúng lộ trình, nhà đầu tư có thể rơi vào trạng thái nắm giữ tài sản “trên danh nghĩa có giá”, nhưng thực tế không bán được.

Vì sao người mới dễ mất tiền khi đầu tư NFT hơn người có kinh nghiệm?

Người mới dễ mất tiền hơn vì họ thường thiếu kỹ năng thẩm định, thiếu trải nghiệm thị trường và dễ bị tâm lý FOMO dẫn dắt quyết định mua bán.

Cụ thể hơn, người mới thường tin vào bề nổi của một dự án: hình ảnh đẹp, cộng đồng đông, KOL nhắc tên, giá sàn tăng nhanh. Tuy nhiên, những tín hiệu đó chưa đủ để chứng minh dự án có giá trị bền vững. Nhà đầu tư có kinh nghiệm thường kiểm tra sâu hơn: đội ngũ phát triển là ai, smart contract có minh bạch không, khối lượng giao dịch có phải giao dịch thật không, tỷ lệ holder tập trung vào vài ví lớn hay không, tiện ích được hứa hẹn có khả thi hay chỉ là khẩu hiệu marketing.

Ngoài ra, người mới thường chưa có quy tắc quản trị vốn. Họ dễ đổ số tiền quá lớn vào một bộ sưu tập chỉ vì sợ “mất cơ hội”. Trong môi trường biến động cao, sai lầm này khiến biên độ thua lỗ tăng rất nhanh. Nếu mua ở vùng đỉnh vì hiệu ứng đám đông, chỉ cần dòng tiền đầu cơ rút đi, giá NFT có thể giảm sâu mà không có lực mua đỡ.

Theo nghiên cứu của Chainalysis trong các báo cáo về tài sản số những năm gần đây, hành vi lừa đảo, wash trading và biến động giá vẫn là những rủi ro nổi bật của hệ sinh thái NFT, đặc biệt với nhóm người tham gia mới chưa có kinh nghiệm nhận diện tín hiệu bất thường.

Những rủi ro phổ biến nhất khi đầu tư NFT là gì?

Có 5 nhóm rủi ro chính khi đầu tư NFT: biến động giá, thanh khoản thấp, lừa đảo dự án, rủi ro bảo mật ví và chi phí giao dịch ẩn.

Để bắt đầu, cần nhìn các rủi ro này như một hệ thống có liên kết với nhau, không phải các vấn đề riêng lẻ. Giá biến động mạnh làm nhà đầu tư hoảng loạn, thanh khoản thấp khiến họ khó thoát hàng, lừa đảo khiến họ mất niềm tin, còn lỗi bảo mật hoặc approve nhầm hợp đồng độc hại có thể gây thiệt hại ngay lập tức. Chính vì vậy, hiểu đúng nhóm rủi ro sẽ giúp người mới không đánh giá sai mức độ nguy hiểm của thị trường này.

NFT có dễ bị mất giá mạnh và thanh khoản thấp không?

Có, NFT rất dễ mất giá mạnh và thanh khoản thấp vì giá phụ thuộc kỳ vọng cộng đồng, số lượng người mua hạn chế và thị trường thứ cấp không phải lúc nào cũng đủ sâu để hấp thụ lực bán.

Cụ thể, khác với các đồng coin lớn có sổ lệnh dày và lượng người giao dịch đông, mỗi NFT thường là một tài sản riêng lẻ hoặc thuộc một bộ sưu tập có tính phân mảnh cao. Khi thị trường hưng phấn, người mua có thể trả giá cao để sở hữu NFT hiếm. Nhưng khi tâm lý đảo chiều, người bán nhiều hơn người mua, giá sàn có thể giảm liên tục mà vẫn không có thanh khoản thực.

Vấn đề ở đây là nhiều người mới nhầm giữa “giá niêm yết” và “giá bán được”. Một NFT có thể được rao ở mức 2 ETH, nhưng nếu không ai chấp nhận mua, mức giá đó gần như không có ý nghĩa thực tế. Đây là một phần cốt lõi của rủi ro đầu tư NFT mà người mới thường bỏ qua khi chỉ nhìn ảnh chụp màn hình giá sàn.

Những hình thức lừa đảo NFT nào người mới thường gặp?

Có nhiều hình thức lừa đảo NFT phổ biến: rug pull, website giả, airdrop giả, giả mạo bộ sưu tập, pump-and-dump và dụ người dùng ký giao dịch độc hại.

Cụ thể, scam NFT phổ biến nhất thường bắt đầu bằng lời hứa hấp dẫn. Một dự án có thể quảng cáo roadmap rất lớn, hứa hẹn game, staking, metaverse, ưu đãi holder, nhưng thực tế đội ngũ không có năng lực xây dựng sản phẩm. Sau khi bán hết NFT, họ biến mất hoặc bỏ bê dự án, khiến giá trị bộ sưu tập lao dốc. Đây là mô hình rug pull điển hình.

Một dạng khác là giả mạo thương hiệu hoặc giả mạo marketplace. Người dùng nhận được tin nhắn mời mint sớm, whitelist, quà tặng NFT hoặc cơ hội mua “bản giới hạn”, sau đó bị dẫn tới một website có giao diện giống nền tảng thật. Chỉ cần kết nối ví và ký approve, tài sản có thể bị đánh cắp.

Ngoài ra, còn có chiêu trò đẩy giá ngắn hạn. Một nhóm người mua vào với khối lượng nhỏ nhưng tạo cảm giác dự án đang bùng nổ, kéo thêm dòng tiền FOMO từ nhà đầu tư mới. Khi nhiều người đu vào, nhóm thao túng xả hàng và để lại người mua ở vùng giá cao.

Rủi ro bảo mật ví và smart contract trong NFT nguy hiểm ra sao?

Rủi ro bảo mật ví và smart contract rất nguy hiểm vì chỉ một lần kết nối sai hoặc ký nhầm giao dịch, nhà đầu tư có thể mất toàn bộ NFT lẫn token trong ví.

Để hiểu rõ hơn, ví cá nhân là cửa ngõ trực tiếp vào tài sản số. Nếu người dùng để lộ seed phrase, cài extension giả, truy cập website phishing hoặc ký một lệnh approve độc hại, kẻ xấu có thể chiếm quyền truy cập tài sản mà không cần xin thêm xác nhận. Trong môi trường NFT, các cuộc tấn công kiểu này xảy ra khá thường xuyên vì người dùng liên tục tương tác với website mint, marketplace, công cụ whitelist và các ứng dụng bên thứ ba.

Vì vậy, cách bảo vệ ví khi giao dịch NFT không chỉ là “không đưa seed phrase cho ai”. Người dùng còn cần tách ví lưu trữ và ví giao dịch, dùng ví phụ để mint hoặc thử nghiệm, kiểm tra URL cẩn thận, thu hồi quyền approve không cần thiết và hạn chế kết nối ví với các nền tảng chưa được xác minh rõ ràng.

Đặc biệt, smart contract độc hại có thể được viết để lợi dụng quyền cấp phép của người dùng. Một số hợp đồng còn cài logic không minh bạch, khiến người mua tưởng đang tương tác với một tính năng bình thường, nhưng thực chất đang mở quyền chuyển tài sản cho bên thứ ba.

Phí gas, phí giao dịch và chi phí ẩn có làm lợi nhuận NFT bị bào mòn không?

Có, phí gas, phí nền tảng và các chi phí ẩn có thể làm lợi nhuận NFT bị bào mòn đáng kể, nhất là với giao dịch nhỏ hoặc khi mua bán thường xuyên.

Cụ thể hơn, chi phí trong NFT không chỉ gồm giá mua. Nhà đầu tư còn phải tính phí gas của blockchain, phí niêm yết, phí giao dịch của marketplace, royalty cho creator và đôi khi cả chi phí chuyển tài sản giữa các ví hoặc bridge giữa các chain. Khi cộng tất cả lại, lợi nhuận thực nhận có thể thấp hơn rất nhiều so với con số tưởng tượng ban đầu.

Ví dụ, bạn mua một NFT giá 0,2 ETH, trả thêm gas khi mint hoặc khi mua trên marketplace. Sau đó bán ra ở mức 0,24 ETH tưởng như có lời. Nhưng nếu trừ phí nền tảng, royalty và gas của hai chiều giao dịch, lợi nhuận có thể gần như bằng 0, thậm chí âm. Điều này cho thấy người mới không nên chỉ nhìn vào chênh lệch giá mua – bán.

Theo các báo cáo thị trường của nhiều nền tảng giao dịch tài sản số, chi phí giao dịch là một trong những nguyên nhân làm chiến lược lướt sóng NFT trở nên kém hiệu quả đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ, đặc biệt trong các giai đoạn mạng lưới tắc nghẽn.

Làm sao nhận diện một dự án NFT có cạm bẫy trước khi xuống tiền?

Cách nhận diện cạm bẫy hiệu quả nhất là kiểm tra 4 yếu tố: đội ngũ, lộ trình thực thi, dữ liệu giao dịch và mức độ minh bạch của cộng đồng.

Để hiểu rõ hơn câu hỏi này, cần nhớ rằng một dự án NFT rủi ro thường không lộ dấu hiệu theo kiểu quá rõ ràng ngay từ đầu. Ngược lại, nhiều dự án được xây dựng rất khéo về mặt hình ảnh và truyền thông. Vì vậy, nhà đầu tư không nên đánh giá dự án dựa trên cảm giác “trông có vẻ chuyên nghiệp”, mà phải bóc tách từng lớp dữ liệu thật phía sau.

Một dự án NFT thiếu uy tín thường có những dấu hiệu nào?

Có 6 dấu hiệu phổ biến của một dự án NFT thiếu uy tín: đội ngũ mập mờ, roadmap quá đẹp, cộng đồng tăng bất thường, utility không rõ, truyền thông thiên về hứa hẹn lợi nhuận và thiếu sản phẩm thực tế.

Cụ thể, nếu đội ngũ ẩn danh hoàn toàn nhưng lại yêu cầu nhà đầu tư đặt niềm tin lớn, đó đã là một tín hiệu cần thận trọng. Ẩn danh không đồng nghĩa chắc chắn lừa đảo, nhưng trong bối cảnh dự án mới, chưa có lịch sử xây dựng sản phẩm, việc thiếu minh bạch làm rủi ro tăng mạnh.

Tiếp theo là roadmap quá tham vọng. Nhiều dự án hứa hẹn game, metaverse, staking, token riêng, quyền lợi đời thật, quỹ đầu tư cộng đồng và hàng loạt tính năng khác chỉ trong vài tháng. Một lộ trình như vậy thường hấp dẫn trên mặt truyền thông nhưng khó khả thi ở góc độ vận hành. Nếu đội ngũ không chứng minh được năng lực kỹ thuật, roadmap càng dài càng dễ trở thành công cụ bán hàng.

Ngoài ra, cộng đồng tăng số lượng quá nhanh nhưng tương tác nghèo nàn cũng là dấu hiệu đáng ngờ. Rất nhiều dự án có thể mua follow, mua thành viên Discord hoặc tạo hiệu ứng đám đông giả để gây cảm giác khan hiếm.

Có nên tin vào giá sàn, volume giao dịch và độ hype của bộ sưu tập NFT không?

Không, nhà đầu tư không nên tin hoàn toàn vào giá sàn, volume giao dịch và độ hype vì các chỉ số này có thể bị thao túng, phản ánh tâm lý ngắn hạn hơn là giá trị thực.

Cụ thể hơn, giá sàn chỉ cho thấy mức niêm yết thấp nhất tại một thời điểm, không chứng minh rằng thị trường có nhu cầu mua thật ở mức giá đó. Volume giao dịch cũng không phải lúc nào là tín hiệu tốt, vì có thể bị đẩy lên bằng wash trading hoặc bằng một vài giao dịch lớn giữa các ví liên quan với nhau. Trong khi đó, hype trên mạng xã hội lại thường đi nhanh hơn giá trị nội tại.

Đây là lý do người mới cần học cách phân biệt tín hiệu thị trường với tiếng ồn truyền thông. Một bộ sưu tập được nhắc rất nhiều không có nghĩa là bộ sưu tập đó an toàn. Nhiều trường hợp, chính lúc độ phủ tăng mạnh lại là lúc rủi ro FOMO đạt đỉnh, bởi người mua đến sau đang hấp thụ vùng giá đã bị đẩy lên quá cao.

Utility của NFT có phải lúc nào cũng phản ánh giá trị thật không?

Không, utility của NFT không phải lúc nào cũng phản ánh giá trị thật vì nhiều tiện ích chỉ tồn tại trên slide giới thiệu hoặc được thiết kế như một thông điệp marketing, chưa phải giá trị có thể kiểm chứng.

Để minh họa, một dự án có thể tuyên bố NFT sẽ mang lại quyền truy cập sự kiện độc quyền, chia sẻ doanh thu, vật phẩm trong game hoặc quyền tham gia quản trị cộng đồng. Tuy nhiên, nếu không có hạ tầng kỹ thuật, không có lộ trình sản phẩm khả thi và không có bằng chứng triển khai, utility đó chỉ là lời hứa. Giá trị thật phải đến từ thứ mà holder có thể dùng được, đo lường được hoặc kiểm chứng được trong thực tế.

Nhà đầu tư mới nên tự hỏi ba câu: tiện ích này có tồn tại hôm nay hay chỉ là kế hoạch, tiện ích này có tạo nhu cầu giữ NFT không, và nếu utility biến mất thì NFT còn giá trị gì? Khi trả lời trung thực ba câu hỏi đó, bạn sẽ loại được rất nhiều dự án mang tính đầu cơ thuần túy.

Người mới có nên đầu tư NFT ngay lúc này không?

Có thể, nhưng người mới chỉ nên đầu tư NFT khi chấp nhận rủi ro cao, quản trị vốn chặt chẽ và xem đây là kênh học hỏi nhiều hơn là nơi kỳ vọng lợi nhuận nhanh.

Bên cạnh đó, câu hỏi “có nên đầu tư ngay lúc này không” không có một đáp án chung cho mọi người. Mức độ phù hợp còn phụ thuộc vào khả năng chịu lỗ, kinh nghiệm sử dụng ví, hiểu biết về blockchain và mục tiêu tài chính. Với người mới hoàn toàn, NFT không nên là điểm bắt đầu nếu họ còn chưa hiểu cách vận hành của thị trường crypto nói chung.

NFT có phù hợp với người mới bắt đầu trong crypto không?

Có, nhưng NFT chỉ phù hợp với người mới trong điều kiện họ đi vào thị trường bằng tư duy học hỏi, vốn nhỏ và kỷ luật cao, chứ không phải bằng tâm lý làm giàu nhanh.

Cụ thể, nếu một người mới chưa quen bảo mật ví, chưa hiểu sự khác nhau giữa ví lưu trữ và ví giao dịch, chưa biết kiểm tra hợp đồng và chưa biết cách đánh giá thanh khoản, thì NFT là sân chơi rất khắc nghiệt. Trong trường hợp đó, việc tham gia quá sớm dễ biến trải nghiệm học tập thành thiệt hại tài chính.

Ngược lại, nếu người mới đã nắm được các nguyên tắc cơ bản, chấp nhận dùng số vốn nhỏ như chi phí thực hành và không đặt kỳ vọng thiếu thực tế, NFT có thể là môi trường giúp họ hiểu sâu hơn về tài sản số, cộng đồng Web3 và cơ chế vận hành của thị trường thứ cấp.

Nếu vẫn muốn tham gia NFT, người mới nên bắt đầu theo cách nào để giảm rủi ro?

Phương pháp an toàn hơn là bắt đầu với 5 bước: học nền tảng, dùng vốn nhỏ, tách ví giao dịch, ưu tiên nền tảng uy tín và chỉ tham gia dự án minh bạch.

Để bắt đầu, người mới nên học cách sử dụng ví trước, hiểu approve là gì, biết cách lưu seed phrase an toàn và biết cách kiểm tra URL. Sau đó, chỉ dùng một khoản vốn nhỏ đủ để trải nghiệm. Việc này giúp giảm áp lực tâm lý, tránh rơi vào FOMO và tạo điều kiện để học từ sai lầm mà không phải trả giá quá đắt.

Tiếp theo, hãy tách ví lưu trữ dài hạn và ví giao dịch. Đây là một trong những cách bảo vệ ví khi giao dịch NFT quan trọng nhất. Ví giao dịch chỉ nên chứa lượng tài sản vừa đủ cho các hoạt động ngắn hạn. Nếu chẳng may tương tác với nền tảng rủi ro, thiệt hại cũng được giới hạn.

Ngoài ra, nên ưu tiên các marketplace có lịch sử hoạt động rõ, cộng đồng lớn và hệ thống cảnh báo tốt. Khi đánh giá dự án, đừng chỉ xem art hoặc độ viral. Hãy xem đội ngũ có thực sự xây sản phẩm không, dữ liệu holder có phân tán không, và bộ sưu tập có dấu hiệu bị đẩy giá quá nhanh hay không.

Tóm lại, người mới vẫn có thể tham gia NFT, nhưng nên đi bằng tốc độ chậm, vốn nhỏ và nguyên tắc lớn. Càng nóng vội, xác suất trả học phí càng cao.

Những yếu tố ít được nhắc tới nào có thể làm rủi ro đầu tư NFT tăng cao hơn?

Có 4 yếu tố ít được nhắc tới nhưng có thể làm rủi ro tăng mạnh: wash trading, metadata phụ thuộc bên thứ ba, lỗ hổng hợp đồng nâng cao và tranh chấp pháp lý hoặc bản quyền.

Sau đây là phần mở rộng giúp người đọc đi sâu hơn vào micro context của chủ đề. Đây không phải là lớp kiến thức đầu tiên mà người mới thường tìm đến, nhưng chính những yếu tố ít nổi trên bề mặt này lại thường quyết định một khoản đầu tư là “mạo hiểm có kiểm soát” hay “cạm bẫy khó nhìn thấy”.

Wash trading trong NFT là gì và vì sao nó khiến nhà đầu tư đánh giá sai giá trị bộ sưu tập?

Wash trading là hình thức một hoặc nhiều ví liên quan tự mua bán qua lại để tạo volume ảo, từ đó làm nhà đầu tư tưởng rằng bộ sưu tập có thanh khoản và nhu cầu thật.

Cụ thể hơn, khi thấy một bộ sưu tập có khối lượng giao dịch tăng mạnh, người mới dễ kết luận rằng dự án đang được quan tâm thật sự. Tuy nhiên, nếu giao dịch chủ yếu diễn ra giữa các ví liên quan hoặc ở mức giá bất thường, volume đó chỉ là tín hiệu giả. Hệ quả là nhà đầu tư mua vào dựa trên dữ liệu sai, rồi phát hiện ra sau đó không có người mua thật ở vùng giá cao.

Wash trading còn nguy hiểm vì nó kéo theo hiệu ứng truyền thông. Một khi volume tăng, dự án có thể lọt top hiển thị trên marketplace hoặc mạng xã hội, từ đó hút thêm dòng tiền thật vào một xu hướng được dựng lên bằng dữ liệu giả.

Metadata off-chain và smart contract backdoor có thể ảnh hưởng đến giá trị NFT như thế nào?

Metadata off-chain có thể làm NFT mất tính ổn định, còn smart contract backdoor có thể tạo cửa hậu để đội ngũ hoặc kẻ xấu tác động bất lợi đến tài sản và quyền lợi của holder.

Để hiểu rõ hơn, nhiều người nghĩ rằng NFT đã ở trên blockchain thì mọi thứ đều “cố định”. Thực tế, blockchain thường chỉ lưu token và đường dẫn tham chiếu; còn hình ảnh, thuộc tính hoặc dữ liệu mô tả của NFT đôi khi nằm ở máy chủ ngoài chuỗi. Nếu nguồn dữ liệu đó bị thay đổi, bị gỡ hoặc bị kiểm soát tập trung, giá trị cảm nhận của NFT có thể giảm mạnh.

Tương tự, smart contract backdoor là những logic tiềm ẩn cho phép bên phát triển thay đổi điều kiện, kiểm soát một số quyền hoặc tạo ra các hành vi mà người mua không nhìn thấy ngay từ đầu. Với người mới, đây là lớp rủi ro kỹ thuật rất khó nhận biết nếu không có thói quen kiểm tra audit hoặc theo dõi phản hồi từ cộng đồng chuyên môn.

Rủi ro pháp lý và bản quyền tài sản số có phải là mối nguy bị xem nhẹ không?

Có, rủi ro pháp lý và bản quyền thường bị xem nhẹ vì người mua hay nhầm giữa quyền sở hữu NFT và quyền sở hữu toàn bộ tác phẩm gắn với NFT đó.

Cụ thể, việc mua một NFT không mặc nhiên đồng nghĩa với việc bạn được toàn quyền khai thác thương mại hình ảnh, nội dung hoặc thương hiệu liên quan. Mỗi dự án có thể quy định quyền sử dụng khác nhau, và nếu người mua không đọc kỹ, họ có thể sử dụng tài sản theo cách vi phạm điều khoản hoặc đụng tới tranh chấp bản quyền.

Ngoài ra, khung pháp lý về NFT ở nhiều khu vực vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Điều này tạo ra vùng xám về thuế, bảo vệ người tiêu dùng, trách nhiệm của nền tảng và cách xử lý tranh chấp. Khi thị trường đi xuống, những vùng xám pháp lý này thường lộ ra rõ hơn.

Vì sao NFT từng rất “nóng” nhưng lại có thể nhanh chóng trở thành tài sản khó bán?

NFT có thể từ rất nóng thành rất khó bán vì hype tăng nhanh hơn nhu cầu thật, còn khi dòng tiền đầu cơ rút đi, thanh khoản sụt nhanh hơn giá niêm yết.

Cụ thể hơn, tính chất của NFT là chênh lệch lớn giữa sự chú ý và sức mua thật. Khi cộng đồng đồng thuận rằng một bộ sưu tập đang “đỉnh”, rất nhiều người mua vào vì sợ lỡ cơ hội. Nhưng nếu không có utility đủ mạnh, không có cộng đồng giữ dài hạn và không có dòng tiền mới liên tục, trạng thái nóng sốt đó sẽ giảm nhanh. Khi ấy, giá niêm yết có thể vẫn cao trên màn hình, nhưng người mua thực tế không còn.

Đây cũng chính là mối quan hệ đối nghĩa quan trọng của thị trường này: càng hype chưa chắc càng an toàn, càng đắt chưa chắc càng dễ bán. Vì vậy, người mới cần học cách tách “sự chú ý” ra khỏi “khả năng thoát hàng”. Khi làm được điều đó, họ sẽ nhìn NFT ít cảm tính hơn và đầu tư thận trọng hơn.

Theo nhiều thống kê thị trường trong giai đoạn hậu bùng nổ NFT, tỷ lệ bộ sưu tập duy trì được mức thanh khoản cao trong thời gian dài là khá thấp so với số lượng dự án được ra mắt. Điều đó cho thấy rủi ro không nằm ở việc mua được hay không, mà nằm ở khả năng bán lại với giá hợp lý sau khi hiệu ứng ban đầu qua đi.

Như vậy, để nhận diện đúng các rủi ro khi đầu tư NFT, người mới không nên dừng ở câu hỏi “liệu NFT có lừa đảo không”. Câu hỏi đúng hơn là: rủi ro nằm ở giá, ở thanh khoản, ở hành vi cộng đồng, ở dữ liệu giao dịch, ở kỹ thuật hay ở pháp lý. Khi trả lời được đầy đủ chuỗi câu hỏi đó, bạn sẽ bước ra khỏi vùng FOMO và tiến gần hơn tới tư duy đầu tư tỉnh táo. Trong một thị trường mà cơ hội và cạm bẫy luôn đi cùng nhau, lợi thế lớn nhất của người mới không phải là vào sớm, mà là hiểu đủ trước khi xuống tiền.